Jak dbać o słuch: głośność słuchawek, hałas i badania

Słuch pogarsza się zwykle po cichu, bez bólu i wyraźnych sygnałów ostrzegawczych, dlatego łatwo go zlekceważyć. Dobra wiadomość jest taka, że większości codziennych zagrożeń można uniknąć prostymi nawykami. Wystarczy pilnować głośności słuchawek, ograniczać kontakt z hałasem i od czasu do czasu sprawdzić, jak naprawdę słyszysz.

Dlaczego słuch trzeba chronić już dziś

W uchu wewnętrznym znajdują się wrażliwe komórki zmysłowe, które odbierają dźwięki i przekazują je do mózgu. Według powszechnej wiedzy medycznej uszkodzone komórki słuchowe nie odnawiają się, więc skutki zbyt głośnego słuchania mogą być trwałe.

Ryzyko zależy od dwóch rzeczy: jak głośno i jak długo słuchasz. Im głośniejszy dźwięk, tym krótszy czas, po którym zaczyna szkodzić. Dlatego równie niebezpieczna może być godzina głośnej muzyki w słuchawkach, jak wielogodzinny, tylko trochę zbyt głośny dźwięk w tle.

Głośność słuchawek: jak słuchać bezpieczniej

Słuchawki to najczęstsze źródło dźwięku, które sami ustawiamy na zbyt wysokim poziomie. Kilka zasad bardzo pomaga:

• Ustaw głośność w ciszy. Wybierz poziom, przy którym wszystko dobrze słyszysz, i nie podkręcaj go, gdy robi się hałaśliwie.
• Stosuj regułę 60/60. To popularna, orientacyjna wskazówka: głośność do około 60% maksimum i nie dłużej niż 60 minut bez przerwy. Różne urządzenia i słuchawki grają z różną mocą, więc traktuj ją jako punkt wyjścia, a nie gwarancję.
• Zrób test rozmowy. Jeśli nie słyszysz kogoś, kto stoi obok, albo ktoś słyszy Twoją muzykę z odległości ramienia, jest za głośno.
• Włącz ogranicznik głośności. Wiele telefonów i odtwarzaczy pozwala ustawić maksymalny poziom dźwięku.
• Wybieraj słuchawki z dobrą izolacją. Gdy dźwięk z otoczenia jest wyciszony, nie musisz podgłaśniać muzyki, żeby ją usłyszeć. Pomaga też redukcja szumów.
• Rób przerwy. Po dłuższym słuchaniu daj uszom kilka minut ciszy.

Unikaj też zasypiania ze słuchawkami w uszach oraz słuchania na pełnej głośności w komunikacji miejskiej. Hałas z zewnątrz skłania wtedy do podkręcania dźwięku znacznie powyżej bezpiecznego poziomu.

Hałas wokół nas: koncerty, praca i dom

Nie tylko słuchawki szkodzą. Głośne koncerty, kluby, mecze, wiertarki, kosiarki czy sprzęt warsztatowy też mogą obciążać słuch, zwłaszcza gdy ekspozycja jest częsta lub długa.

• Na koncertach trzymaj się z dala od głośników. Warto mieć zatyczki z filtrem, które obniżają głośność, ale zachowują czytelność muzyki.
• Przy pracach domowych i w warsztacie używaj ochronników słuchu, np. nauszników, szczególnie przy głośnych narzędziach.
• W pracy obowiązują przepisy BHP dotyczące hałasu i ochrony słuchu. Konkretne limity i obowiązki pracodawcy się zmieniają, więc sprawdź aktualne regulacje albo zapytaj służbę BHP.
• Po głośnym wydarzeniu daj uszom odpocząć. Jeśli czujesz przytłumienie dźwięków albo szum, przez kolejne godziny unikaj hałasu.

Pomaga też zwykłe ograniczanie hałasu w domu: wyłączaj telewizor lub radio, gdy nikt ich nie słucha, i nie włączaj kilku źródeł dźwięku jednocześnie.

Badania słuchu i sygnały ostrzegawcze

Podstawowym badaniem jest audiometria, czyli test, w którym sprawdza się, jakie dźwięki i przy jakiej głośności słyszysz. Jest bezbolesne i zwykle krótkie. Badanie warto wykonać, jeśli często słuchasz głośno, pracujesz w hałasie albo po prostu nigdy nie sprawdzałeś słuchu. Jak często je powtarzać, najlepiej ustalić z lekarzem lub audiologiem.

Zwróć uwagę na takie sygnały:

• szum, dzwonienie lub piszczenie w uszach, zwłaszcza po głośnym dźwięku,
• trudności ze zrozumieniem rozmowy w tłumie lub w restauracji,
• częste proszenie rozmówców o powtórzenie,
• podgłaśnianie telewizora bardziej niż inni domownicy,
• uczucie zatkanego lub „waty” w uchu.

Jeśli zauważysz u siebie którąś z tych rzeczy, umów się na wizytę u lekarza, np. laryngologa. Nagłe pogorszenie słuchu lub nagły szum w uszach wymaga szybkiej konsultacji, nie czekaj, aż samo przejdzie. Nie próbuj też leczyć się na własną rękę ani czyścić uszu głęboko patyczkami.

Codzienne nawyki, które chronią słuch

1. Słuchaj muzyki ciszej, niż podpowiada pokusa.
2. Rób przerwy od słuchawek.
3. Używaj ochrony słuchu na koncertach i przy głośnych pracach.
4. Zwracaj uwagę na pierwsze objawy i nie odkładaj wizyty u specjalisty.
5. Zbadaj słuch profilaktycznie, szczególnie jeśli jesteś narażony na hałas.

Dbanie o słuch nie wymaga rezygnacji z muzyki ani życia w ciszy. Wystarczy trochę uwagi, żeby jeszcze przez długie lata cieszyć się dźwiękiem w pełnej jakości.